مسئولیت های اجتماعی شرکتی، از حقیقت تا واقعیت شورای راهبردی منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی از ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳)

مسئولیت های اجتماعی شرکتی، از حقیقت تا واقعیت شورای راهبردی منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی از ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳)

قسمت ششم ، یادداشت :دکتر پیام برزگر مدیرعامل سابق سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی بندرماهشهر

تعریف عملیاتی مسئولیت های اجتماعی شرکتی

مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت، در دهه ۱۹۵۰ در ادبیات آکادمیک مورد بحث قرار گرفت و در اوایل دهه ۱۹۶۰ مباحث نظری درباره حسابداری مسئولیت اجتماعی شرکت توسط پژوهشگران مطرح شد؛ به مرور در دهه ۱۹۷۰ زمانی که فعالان محیط زیست، مدافعان حقوق مصرف کننده، انجمن های حقوق بشر و نمایندگان رسانه ها خواستار پاسخگویی اجتماعی شرکت ها بودند، به طور جدی تر نمود پیدا کرده، انجمن حسابداری آمریکا جهت بررسی موانع و مشکالت مربوط به فرآیند اندازه گیری و گزارشگری و فشار سازمان های هوادار محیط زیست و حقوق بشر در کشورهای صنعتی خواستار تدوین استانداردهایی در رابطه با حسابداری مسئولیت اجتماعی شرکت شدند.

در دهه ۱۹۸۰ این تعاریف اولیه کمتر توسعه یافت و بیشتر محققان بر تحقیقات و چارچوب های جایگزین تمرکز نمودند. پس از آن، در دهه ۱۹۹۰ مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها با تئوریهای جدیدی همچون تئوری ذینفعان، تئوری اخلاق کسب وکار و شهروندی شرکت توسعه بیشتری یافت و تحت عنوان مسئولیت اجتماعی شرکتی(CSR) به عنوان یک مجموعه جامع از سیاست ها، شیوه ها، فرآیندهای تصمیم گیری و مسئولیت های اقدامات فعلی، گذشته و آتی در نظر گرفته شد. در ایران نیز سیر تکاملی مسئولیت اجتماعی شرکت ها، با سه دهه تأخیر برای اولین بار در سال ۱۳۷۲ مطرح گردید. به تدریج شرکت‌ها موظف شدند به مقولاتی همچون مسئولیت در قبال کارکنان، مصرف کنندگان و جامعه توجه کنند و در برنامه ها و فعالیت های خود منافع این گروه از ذینفعان را لحاظ نمایند . از دهه ۱۳۹۰ نیز شرکت های بورسی ملزم به گزارشگری اقدامات خود در حوزه مسئولیت‌های اجتماعی در کنار سایر گزارش های تکلیفی سازمان بورس گردیدند.

این موارد گاهی حتی موجودیت، مشروعیت و تداوم فعالیت شرکت‌ها را به خطر می اندازد، به طوری که امروزه حوادثی نظیر مرگ کارکنان در اثر عوامل مربوط به اشتغال، آلودگی اجتماعی و محیطی ناشی از فعالیت های شرکت‌ها و عدم رعایت نکات ایمنی حین فعالیت، که در شرکت‌ها رخ می دهد، منجر به تحمیل هزینه های هنگفتی به شرکت ها می شود.

امیدواریم مسئولیت‌پذیری اجتماعی در کشور به ارزشی نهادینه تبدیل شود و سازمان‌ها با رعایت اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت اجتماعی، در مسیر توسعه پایدار حرکت کنند.

در قسمت های بعدی به ارائه تعاریف و رویکردهای مختلف در حوزه مسئولیت اجتماعی شرکتی خواهیم پرداخت.